De Turken

In Centraal-Azië bevindt zich een brede band van landen waar Turkse (Turkische) talen worden gesproken, zoals Turkmenistan, Oezbekistan en Kazachstan. Hier moeten dan ook de wortels van het Turkse volk worden gezocht. Turken speelden in de loop der tijd een vooraanstaande rol in verschillende Midden-Oosterse rijken. Het bekendste is dat van de Ottomanen, die vanaf de 14e eeuw lange tijd hun stempel drukten op de geschiedenis van West-Azië, Europa en de Arabische wereld.

Uit onderzoek is gebleken dat de geschiedenis van de Turken rond het jaar 3478 voor Christus is begonnen. In Chinese documenten van ver voor 1000 v.Christus wordt geduid op stammen met de naam Xiong-Nu (Hsiung-nu). Dit is een oude vorm van de naam van het volk dat in het westen bekend staat als de Hunnen, van wie vele historici aannemen dat zij de voorvaders zijn van de Turken. De Xiong Nu leefden in een gebied dat wordt begrensd door het Altai-gebergte (Zuid-Siberië in het grensgebied van Rusland, Kazachstan, Mongolië en China), het Baikal-meer en het noorden van de Gobi-woestijn.

Een deel van hen bedreef eenvoudige landbouw en was min of meer permanent gevestigd op het land dat het bewoonde en bewerkte. Het andere deel, dat een zo belangrijke rol in de geschiedenis zou gaan spelen, bestond uit veehoudende nomaden die elk jaar grote afstanden aflegden met hun kuddes op zoek naar geschikte weidegronden.

Omdat steppegebieden geen grote bevolkingsdichtheden mogelijk maken, is Centraal-Azië een gebied vanwaaruit op gezette tijden volksverhuizingen plaatsvonden. Nomadische ruitervolken veroverden zodoende grote gebieden van Azië. Vrijwel geen enkel volk was tegen hen opgewassen. Het gaat hier niet alleen om Turken maar ook om Hunnen, Tataren en Mongolen, volken die veel met elkaar gemeen hebben, hoewel de precieze relaties vooralsnog onduidelijk zijn.

Veel Turkse hordes die naar het westen trokken, kwamen voort uit de Oğuz-stam. De meest bekende hiervan zijn onder andere de Seltsjoeken, Ottomanen, Turkmenen, Kyptsjaken.De Oğuzen waren een van de grootste Turkse stammen in Centraal-Azië. De Oğuzen worden in de derde eeuw voor Christus genoemd in verschillende Chinese en Griekse kronieken. Zij zijn verwant met de Göktürken uit de 6de eeuw na Christus.

De Oğuz-stam komt ook voor in de Turkse mythen. Zo zou de Oğuz-stam bestaan uit 24 takken, van waaruit de huidige Turkse volkeren zouden afstammen. De Oğuzen zelf zouden afstammen van de legendarische Turkse heerser Oğuz Han/Metehan. Oguz is de noemer voor verscheidene westerse Turkse groepen die rond de 10e eeuw na Christus gezamenlijk naar het westen trokken.

In de loop der eeuwen was er een constante trek van Turkse volkeren naar het westen van Azië en sommige groepen trokken zelfs tot ver in Europa door. Bekende namen van deze groepen zijn onder andere de Hunnen, de Avaren, Seltsjoeken en Timoeriden. De grootste verhuizing vond in de 13e eeuw plaats onder leiding van Genghis Khan (Cengizhan), die alle Mongoolse en Turkse stammen verenigde in zijn rijk. De hordes die ontstonden na de val van het Mongoolse Rijk turkificeerden in korte tijd, omdat het grootste gedeelte van Genghis Khans leger uit Turkse soldaten bestond.