Fatih Sultan Mehmet Han (Mehmet II)

Fatih_Sultan_Mehmet_1453_by_SuSaM

Fatih Sultan Mehmet II of Mehmet de Veroveraar (Edirne, 30 maart 1432 – Istanboel, 3 mei 1481) was sultan van het Ottomaanse Rijk van 1444 tot 1446 en nogmaals van 1451 tot 1481. Hij was de zevende Ottomaanse sultan. Mehmet was een sleutelfiguur in de vestiging van het Osmaanse Rijk als wereldmacht en verwierf daarom de bijnaam Fâtih (Turks voor veroveraar). Hij zette de expansie- en consolideringspolitiek die begon onder zijn vader sultan Murat II met succes voort. Mehmet veroverde onder meer Constantinopel, het huidige Istanboel, waarmee een einde kwam aan het Byzantijnse Keizerrijk.

Mehmet II wordt gezien als een nationale held van Turkije. De wijk van Istanboel rondom de Fatih-moskee, waar hij begraven ligt, is naar hem vernoemd. Ook een brug over de Bosporus, de Fatih Sultan Mehmetbrug, is naar hem vernoemd.

Mehmet II werd in 1432 geboren in Edirne, wat toentertijd de hoofdstad van het Osmaanse Rijk was. Zijn vader was sultan Murat II en zijn moeder Huma Hatun. Toen Mehmet 11 jaar oud was werd hij naar Amasya gestuurd om daar als plaatselijk bestuurder ervaring op te doen. In de eerste periode van het Osmaanse Rijk was het gebruikelijk voor zonen van de sultan op die leeftijd een provincie onder hun hoede te krijgen.

Nadat Murat II in 1444 vrede had gesloten met Hongarije, Polen en het emiraat van Karaman deed hij troonsafstand ten gunste van zijn toen 12-jarige zoon. Mehmets oudere broer was het jaar daarvoor gestorven, blijkbaar was Murat zo aangeslagen dat hij besloot zich terug te trekken in een luxe buitenverblijf in Magnesia.

Tijdens zijn eerste regeerperiode, van 1444 tot 1446, kreeg Mehmet te maken met een aanval van een gecombineerde strijdmacht van Polen en Hongarije. Hij vroeg daarop zijn vader opnieuw het heft in handen te nemen, maar die weigerde. Daarop schreef Mehmet zijn vader: Als u de sultan bent, kom dan hierheen en voer uw leger aan. Als ik de sultan ben, beveel ik u bij deze hierheen te komen om mijn leger aan te voeren! Daarop kwam Murat terug om het leger aan te voeren in de slag bij Varna. Daarna vertrok hij weer naar Magnesia. In 1446 werd Murat door de Janitsaren gedwongen weer de troon te bestijgen, waarschijnlijk vooral op initiatief van de grootvizier Çandarlı Halil Paşa, die vond dat Mehmets leraar te veel invloed op de regering had. Deze Çandarlı Halil zou later door Mehmet ter dood gebracht worden tijdens het beleg van Constantinopel, op beschuldiging dat hij heulde met de verdedigers.

Nadat Mehmet II in 1451 zijn vader Murad II opvolgde als sultan van het Ottomaanse Rijk maakte hij het tot zijn eerste doel om Constantinopel (Istanboel) te veroveren. Hij liet het fort Rumeli Hisariaan de Bosporus bouwen, zodat de Genuese koloniën aan de Zwarte Zee Constantinopel niet te hulp konden snellen in het geval van een aanval. De Byzantijnse keizer Constantijn XI doorzag de plannen van Mehmet en vroeg het Westen om hulp. Tegenstellingen tussen de Rooms-Katholieke Kerk en de Oosterse-Orthodoxe Kerk en onderlinge oorlogen tussen de Europese grootmachten zorgden er echter voor dat niemand aan dit verzoek gehoor gaf. De Genuese generaal Giovanni Giustiniani was de enige die zich met 700 soldaten meldde in Constantinopel, voordat Mehmet op 6 april 1453 de stad omsingelde.

 

Constantinopel (Istanboel) was ondanks de neergang van het Byzantijnse Rijk in 1453 nog steeds de best verdedigde stad ter wereld. De stad was aan alle kanten omringd door muren, waaronder de driedubbele ‘Muren van Theodosius’. Keizer Constantijn liet daarnaast een grote ketting spannen over de Bosporus, zodat de Ottomaanse schepen de stad niet vanuit de Gouden Hoorn konden aanvallen. De stad werd door zo’n 7.000 troepen verdedigd, terwijl Mehmet II Constantinopel waarschijnlijk met zo’n 80.000 tot 150.000 man belegerde.

05728-Istanbulun-fethi                                                                                                   fetih_5656

Na de omsluiting van Constantinopel (Istanboel) liet Fatih Sultan Mehmet zijn troepen eerst enkele Byzantijnse buitenposten veroveren. Daarna begon hij de Muren van Theodosius met enorme kanonnen te beschieten, wat een nieuwigheid was in de 15e eeuw. De Turken vochten met de nieuwste artillerie en hun leger was enorm groot. Herladen van de kanonnen duurde uren soms   dagen , waardoor de Byzantijnen de schade telkens weer konden repareren. Verschillende Ottomaanse aanvallen werden voor de muren van Constantinopel afgeslagen en op het water kwam de Ottomaanse vloot niet door de ketting over de Bosporus heen. Dit veranderde nadat Fatih Sultan Mehmet besloot om zijn schepen over land op houten palen om de ketting heen te rollen, waarna zij achter de ketting weer te water werden gelaten.

istanbulun-fethi-karadan-gemilerKusatma_Zonaro

Het hevige verzet van de Byzantijnen kon de Ottomaanse aanval echter niet stoppen. Uiteindelijk braken de elite Janitsaren in het noordwesten van de stad door de Blachernae-muur. De Byzantijnen wisten de Janitsaren nog even tegen te houden, maar daarna stormde het Ottomaanse leger Constantinopel binnen. De Turken kwamen met duizenden tegelijk op de muren af. We sloegen de eerste troepen met stenen dood, maar ze bleven komen” schreef chirurg en ooggetuige Nicolo Barbaro in zijn dagboek. “De derde troep kwam zelfs op de muren af als leeuwen! ‘Genade, genade!’ riepen de mensen. Volgens de legende stierf keizer Constantijn terwijl hij zijn  troepen voorging in een laatste aanval op de Ottomanen. De plunderingen na de val waren zo beestachtig dat veel mensen zichzelf verdronken in de Bosporus om niet in de handen van de Turken te vallen. Op 29 mei 1453 hielden de christenen hun laatste dienst in de oude Sint Sophia kerk. Fatih Sultan Mehmet II reed op een wit paard naar de imposantste kerk ter wereld en noemde haar Aya Sofia, de moskee van de nieuwe hoofdstad van zijn Turkse rijk.Fatih Sultan Mehmed II was slechts eenentwintig jaar oud toen hij Constantinopel veroverde. Hoewel Fatih Sultan Mehmed een islamitisch bestuurder was mocht de Grieks-orthodoxe kerk na de val van Constantinopel gewoon blijven bestaan. De sultan gaf zelfs opdracht de bijbel en andere christelijke teksten te vertalen in het Turks.

fatih-sultan-mehmet-in-kilici_259456

Zwaard van Fatih Sultan Mehmet

poster-fatih-sultan-mehmet-istanbulun-fethi__47472625_0

 

 

 

 

 

 

 

 

De nieuwe Ottomaanse overheersers toonden zich opvallend mild tegenover andersgelovigen in de veroverde gebieden. Er werd geen actief vergeldings- of actief bekeringsbeleid gevoerd. Aan de grondslag lagen redenen van realpolitieke aard, de aanwezigheid van grote groepen christenen in het nieuw veroverde gebied kon niet genegeerd worden. Daarnaast waren er ook religieuze motieven. De profeet Mohammed stichtte immers geen nieuwe religie maar corrigeerde, vervolmaakte en vulde de andere boodschappen aan. Hierdoor was er tegenover de andere ‘volkeren van het boek’ een principiële tolerantie.

HagiaSOfia2

Hagia Sofia/Ayasofya in Istanbul

ayasofya

Hagia Sofia/Ayasofya in Istanbul