Turkije

Turkije

Turkije vormt een opmerkelijke brug tussen Europa en Azië en het land weerspiegelt deze twee werelden. De westelijke helft, met de steden Istanbul, Izmir en Antalya, is rijker en dichter bevolkt, gericht op Europa en het Middellandse Zeegebied. Het andere deel, vanaf Ankara naar het oosten, met zijn ruige, weidse steppen. De hoofdstad en regeringszetel van het land is Ankara . Turkije heeft ongeveer 80 miljoen inwoners. In Turkije wordt 73% van de bevolking opgemaakt door Turken, 21% door Koerden, 2% door Tsjerkessen, 2% door Arabieren, 0,5% door Lazen, 0,1% door Syriërs, 0,06% door Armeniërs en 0,01% door Abchazen.In Istanboel en Izmir zijn nog kleine Joodse gemeenschappen aanwezig. De Turkse bevolking is relatief jong; 25,5% van de bevolking behoort tot de groep 0 tot 15 jaar. In Turkije is Turks (90,5%) de enige officiële taal. Tot de vele minderheidstalen behoren Koerdisch (18,6%), Arabisch (3%), Armeens, Aramees, Zaza(ki), Lazisch, Georgisch, Adyghe, Ladino, Romeyka en andere. Het Turks kwam met de naar het westen trekkende nomaden ongeveer in de 10e eeuw in Klein-Azië. Sinds 1928 wordt het Turks volgens het Latijns alfabet geschreven. Tot in het westen van China wordt op de Kaukasus en in Centraal-Azië nog door miljoenen mensen een Turkse taal gesproken. De belangrijkste religie in Turkije is de islam, die gecontroleerd wordt door de in 1924 opgerichte Directoraat van Godsdienstzaken (Diyanet İşleri Başkanlığı).

Al sinds 20.000 voor Christus wonen er mensen in Turkije. Het Turkije van vóór de komst der Turken wordt doorgaans Klein-Azië of Anatolië genoemd. Anatolië heeft een voorgeschiedenis die vele duizenden jaren teruggaat, waarin volkeren als Hettieten, Frygiërs, Lydiërs, Urarteërs, Armeniërs en Grieken een grote rol hebben gespeeld. Anatolië, het grote schiereiland waar Turkije op ligt heeft een bijzonder rijke geschiedenis van vele verschillende volkeren.De gebeurtenissen in Anatolië hebben in meer of mindere mate invloed gehad op de Europese cultuur.
Slechts enkele simpele voorbeelden maken dit duidelijk: Troje, Pergament papier, eerste geldmunt, Apostel Paulus, Sint Nicolaus en vele meer.

In de 2e eeuw v.Chr. kwam Anatolië in de invloedssfeer van het Romeinse Rijk. Anatolië was de eerste provincie van het Romeinse Rijk waar een groot deel van de bevolking overging tot het christendom. Toen het westelijk deel van het Romeinse Rijk in verval raakte (omstreeks 400 na Chr.), werd Anatolië deel van het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk, met Constantinopel als hoofdstad.

De Turken in het huidige Turkije zijn de afstammelingen van Oghuz-stammen die vanuit Centraal-Azië Anatolië hebben veroverd. De OghuzTurken waren ten noorden van de Kaspische Zee en Mongolië woonachtig. Vandaar migreerden de Seltsjoeken richting Anatolië waar ze hun rijk stichtten. In 1071 versloeg de Seltsjoekse leider Alp Arslan de Byzantijnse keizer Romanus IV in de Slag bij Manzikert. Dit resulteerde in de stichting van een Seltsjoeks sultanaat rond de stad Iconium.

Het Groot Seltsjoekenrijk (Büyük Selçuklu Devleti – 1037–1157) was een middeleeuwse staat met een Turks-Perzische cultuur, opgericht door Turkse nomaden van het Huis van Selçuk (Seltsjoek). Het Groot Seltsjoekenrijk controleerde een uitgestrekt gebied van de Hindu Kush tot in Anatolië.

Seltsjoekentekst

Groot Seltsjoekenrijk op zijn hoogtepunt in 1092

Sultan_Alp_Arslan

Sultan der Seltsjoeken Alparslan 1063- 1072

 

 

 

 

 

 

Het rijk was later onderverdeeld in kleinere rijken: Kirman Seltsjoekenrijk, Irak Seltsjoekenrijk, Syrië Seltsjoekenrijk en het sultanaat van Rûm in Anatolië. De Seltsjoeken regeerden tussen 1038-1157. Op het toppunt van heerschappij omvatte het rijk een gebied tussen Oost-Anatolië en Pakistan

In 1176 deed de Byzantijnse keizer Manuel I een laatste poging om de in Centraal-Anatolië gevestigde Seltsjoeken te onderwerpen, maar zijn leger leed in de Slag bij Myriokephalon een zware nederlaag. Toen de kruisvaarders in 1204 Constantinopel veroverden, raakte het Byzantijnse Rijk zodanig verzwakt, dat in de komende eeuw vrijwel geheel Anatolië in handen van de Turken viel.

Met de verovering van Constantinopel (Istanboel) in 1453 door Fatih Sultan Mehmet Han (veroveraar) en de val van het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk, kwam het Osmaanse Rijk (1299–1922) in een nieuwe fase. Het Ottomaanse of Osmaanse Rijk (Osmanlı İmparatorluğu) was een islamitisch Turks rijk dat gesticht werd door de Oguz Turken onder Osman I, de stamvader van de Ottomaanse dynastie en naamgever van dit rijk. Het kan beschouwd worden als de opvolger van het Seltsjoekse sultanaat Rûm. Het Ottomaanse Rijk was een wereldrijk tussen de veertiende en de twintigste eeuw n.Chr., en bij de grootste uitbreiding ervan besloeg het een enorm gebied in Noord-Afrika, Azië en Europa. Latere militaire expedities leidden tot de annexatie van Servië en de Peloponnesos in 1459, Bosnië en Herzegovina in 1464, Euboea in 1470 en het noorden van Albanië in 1479. Het zuidelijk deel van de Krim werd geannexeerd in 1475 en het kanaat van de Krim werd een Ottomaanse vazalstaat. Dit veroverde gebied zou samen met Anatolië tot in de negentiende eeuw het kerngebied van het Ottomaanse Rijk blijven. Pogingen tot de inname van Belgrado in 1436 en Rhodos in 1480 hadden geen succes.

OttomanEmpireIn1683

Ottomaanse Rijk in 1683

wwottomaanserijk

Ottomaanse Rijk in 1914

 

 

 

 

 

 

 

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kozen de Ottomanen partij met Duitsland, Oostenrijk en Bulgarije. Zij verloren de oorlog. Ottomaanse Rijk was al geruime tijd aan het verzwakken, maar wist tijdens de Eerste Wereldoorlog zich kranig te verdedigen tegen de geallieerden.De Ottomanen werden teruggedrongen tot hun kerngebied in Anatolië.Het lukte de Ottomanen niet om de oorlog te winnen en viel het eeuwenoude rijk na de oorlog uiteen. Tijdens en kort na de oorlog werden diverse bevolkingsgroepen, zoals de Grieken, Armeniërs, Assyriërs gedwongen te verhuizen. Vele Armeniërs, Grieken en Assyriërs kwamen hierbij om het leven.

Het Sykes-Picotverdrag (1916) en het Verdrag van Sèvres (1920) regelden de verdeling van het Ottomaanse Rijk onder de overwinnaars. Omdat dit laatste verdrag feitelijk het einde van een Turkse staat in Anatolië inhield werd het door de Turken niet geaccepteerd. Het westelijk deel van Anatolië werd Grieks, zuidelijke delen kwamen onder Italiaanse, Britse en Franse controle. Zelfs het overgebleven rompstaatje in Anatolië werd in negen stukken verdeeld, waarbij de Turken alleen rondom Ankara controle mochten uitoefenen. De Turken namen het daarom in de Turkse onafhankelijkheidsoorlog op tegen de geallieerden. Het was de legerleider Mustafa Kemal (die later de naam Atatürk aan zou nemen) die een bepalende rol speelde.

kurtulus3

Onafhankelijkheidsoorlog Turkije

Kurtuluş Savaşı

Onafhankelijkheidsoorlog

 

 

 

 

 

 

 

Mustafa Kemal (de latere Atatürk) riep hierop het Turkse Parlement in Ankara uit. Dit parlement erkende niet langer het gezag van de Osmaanse sultan of de verdragen. Het belangrijkste verdrag waartegen Atatürk zich verzette was het verdrag van Sèvres, waarbij grote stukken van Anatolië onder geallieerd bestuur kwamen te staan. Deze mandaatgebieden werden erkend door de Osmaanse sultan, iets wat Atatürk niet acceptabel vond. Toen de geallieerde troepen het verdrag begonnen te realiseren door Turkse steden in te nemen, ontstond er hevig verzet van lokale Turkse burgers.

Seyid_Onbashi

Corporal Seyit Ali Cabuk vertoont zijn kunsten

kurtulus_savasi_9

Onafhankelijkheidsoorlog

 

 

 

 

 

 

 

Achteraf stelde Atatürk de start van de Onafhankelijkheidsoorlog vast als 19 mei 1919. In werkelijkheid stond er pas vanaf 1920 daadwerkelijk een professioneel Turks leger op de been. Dit leger bleek zo succesvol dat de Turken vanuit hun rompstaat geheel Anatolië weer onder controle kregen. De veldslagen duurden van 1920 tot 11 oktober 1922, toen er een wapenstilstand werd ondertekend. Dit Verdrag van Mudanya werd op 24 juli 1923 opgevolgd door de Vrede van Lausanne. In dit verdrag werd officieel het einde van de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog bezegeld met de erkenning van de Turkse soevereiniteit en de volledige terugtrekking van de geallieerde troepen uit Anatolië. In Turkije wordt dit nog steeds gevierd als een totale overwinning op de geallieerden.